Karotis arter hastalığı nedir?
Karotis arter hastalığı, beyne kan taşıyan boyun damarlarında çoğunlukla aterosklerotik plak ve darlık gelişmesidir. Darlık sessiz kalabilir veya geçici iskemik atak ve inmeye yol açabilir. Yüzde kayma, tek taraflı kol-bacak güçsüzlüğü/uyuşma, konuşma bozukluğu veya bir gözde geçici görme kaybı birkaç dakika sürse bile acildir ve 112 aranmalıdır. Tanıda karotis Doppler ultrasonu, gerektiğinde BT veya MR anjiyografi kullanılır; yalnız darlık yüzdesi değil belirtiler, plak özellikleri, yaş ve eşlik eden hastalıklar değerlendirilir. Tüm hastalarda sigaranın bırakılması, kolesterol-tansiyon-diyabet kontrolü ve uygun antitrombotik tedavi esastır. Yakın zamanda belirti veren uygun darlıkta karotis endarterektomisi veya seçilmiş hastada stent, deneyimli nörovasküler ekip tarafından zamanında planlanır.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; yakınmanın başlangıcı ve seyri, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, fizik muayene ve kişiye uygun testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Tek bir belirti veya test sonucu klinik bağlamdan bağımsız biçimde tanı koydurmaz.
Tedavi ve izlem nasıl planlanır?
Tedavi altta yatan mekanizmaya, belirtilerin ağırlığına, kalp-damar riskine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Yeni başlayan veya uzayan göğüs baskısı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşmeyle birlikteyse kişi kendi aracıyla yola çıkmamalı ve 112 aranmalıdır.
Daha ileri bilgi
Bu başlık için seçilmiş güncel uluslararası yayın:
ESVS 2023 Guidelines on atherosclerotic carotid and vertebral artery disease — PubMed ↗
Bağlantı ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed kayıt sayfasını açar.