Gece nefes darlığı, yatınca solunumun zorlaşması (ortopne) veya uyuduktan bir süre sonra boğulur gibi uyanma (paroksismal noktürnal dispne) biçiminde olabilir. Kalp yetersizliğinde vücut sıvısının yatışla göğse dönmesi belirtileri artırabilir; uyku apnesi ve akciğer hastalıkları da sık nedenlerdir.
Belirtinin örüntüsü neden önemlidir?
- Yastık sayısını artırma veya oturunca rahatlama ortopne için tipiktir.
- Uyuduktan saatler sonra nefes açlığıyla uyanıp pencere açma/oturma ihtiyacı kalp yetersizliğinde görülebilir.
- Yüksek sesle horlama, tanıklı solunum durması ve gündüz uykululuğu uyku apnesini düşündürür.
- Hırıltı ve öksürük astım/KOAH'ta; ekşi su ve yanma reflüde olabilir.
- Pembe köpüklü balgam ve ciddi nefes darlığı akciğer ödemi açısından acildir.
Olası nedenler
Bu liste olasılıkları anlamaya yardımcı olur; yakınmaya bakarak kesin tanı konulamaz.
- Kalp yetersizliği ve kapak hastalıkları
- Obstrüktif veya santral uyku apnesi
- Astım, KOAH ve diğer akciğer hastalıkları
- Reflü ve aspirasyon
- Atriyal fibrilasyon veya gece gelişen diğer ritimler
- Kaygı/panik ve çevresel etkenler
Değerlendirmede neler sorulur?
- Kaç yastıkla yatıldığı ve ne zaman uyanıldığı
- Oturmakla rahatlama süresi
- Horlama, solunum durması, sabah baş ağrısı ve gündüz uyku hâli
- Ödem, kilo artışı, çarpıntı, öksürük ve hırıltı
- Kalp-akciğer hastalığı, ilaç ve akşam tuz/sıvı düzeni
Hangi testler düşünülebilir?
- Muayene, oksijen, EKG ve akciğer grafisi
- Ekokardiyografi ve kalp yetersizliği biyobelirteçleri
- Uyku testi
- Akciğer fonksiyon testleri
- Gece ritim kuşkusunda Holter veya uzun süreli monitör
Evde ne kaydedilebilir?
- Yastık sayısı ve uyanma saati
- Sabah günlük kilo ve bacak şişliği
- Gece nabız, tansiyon ve varsa oksijen
- Horlama/solunum durmasına ilişkin eş gözlemi
- Akşam öğünü, tuz/sıvı ve ilaç zamanı
Ne zaman 112 aranmalı?
İnternetten yanıt beklemeyin
- Boğulur gibi uyanma ve oturmakla geçmeyen ciddi nefes darlığı
- Pembe köpüklü balgam, morarma veya bilinç bulanıklığı
- Göğüs ağrısı, soğuk terleme veya bayılma
- Oksijen düşüklüğüyle hızla kötüleşme
Sık sorulan sorular
Yüksek yastıkla yatmak çözüm müdür?
Geçici rahatlama sağlayabilir; yeni ortopnenin nedeni araştırılmalıdır.
Gece nefes darlığı uyku apnesi midir?
Olabilir; ancak kalp yetersizliği ve akciğer nedenleri de değerlendirilmelidir.
Gündüz iyiysem önemli değil mi?
Hayır. Gece belirtileri kalp yetersizliği veya uyku solunum bozukluğunun erken işareti olabilir.