Yüksek tansiyon çoğu kişide belirti vermez; baş ağrısının olmaması tansiyonun normal olduğunu göstermez. Tek bir yüksek ölçüm hipertansiyon tanısı koydurmaz. Doğru teknikle farklı zamanlarda yapılan ev, muayenehane veya 24 saatlik ölçümler birlikte değerlendirilir.
Belirtinin örüntüsü neden önemlidir?
- Stres, ağrı, uykusuzluk, kafein veya yanlış manşet geçici yüksekliğe yol açabilir.
- Sürekli yüksek değerler kalp, beyin, böbrek, göz ve damar riskini zaman içinde artırır.
- Dirençli görünümde ölçüm hatası, ilaç uyumu, fazla tuz, uyku apnesi ve ikincil nedenler araştırılır.
- Gebelikte yeni yüksek tansiyon; baş ağrısı, görme değişikliği veya üst karın ağrısıyla birlikteyse acildir.
- 180/120 mmHg üzeri değer, yeni organ hasarı belirtileri olup olmamasına göre acil veya hızlı poliklinik değerlendirmesi gerektirir.
Olası nedenler
Bu liste olasılıkları anlamaya yardımcı olur; yakınmaya bakarak kesin tanı konulamaz.
- En sık genetik, yaş, kilo, tuz, hareketsizlik ve metabolik risklerin birleştiği primer hipertansiyon
- Böbrek hastalığı veya böbrek damar darlığı
- Uyku apnesi ve hormonal hastalıklar
- Ağrı kesiciler, dekonjestanlar, steroidler, bazı doğum kontrol ilaçları ve takviyeler
- Aşırı alkol, meyan kökü ve uyarıcı maddeler
- Gebeliğe bağlı hipertansiyon ve preeklampsi
Değerlendirmede neler sorulur?
- Uygun manşetle, sırt ve kol destekli, beş dakika dinlenme sonrası tekrar ölçüm
- Her seferinde bir dakika arayla iki ölçüm ve birkaç günlük ev ortalaması
- İlaç kullanımı, tuz/alkol, uyku ve eşlik eden hastalıklar
- Kalp-damar riski, böbrek işlevi ve organ etkilenmesi
- Ani başlangıç, genç yaş veya dirençli durumda ikincil nedenler
Hangi testler düşünülebilir?
- Ev tansiyon günlüğü veya 24 saatlik ambulatuvar tansiyon izlemi
- Kan ve idrarla böbrek işlevi, elektrolit, glukoz ve lipidler
- EKG; uygun durumda ekokardiyografi
- Göz dibi ve damar risk değerlendirmesi
- Kuşku varsa uyku testi, hormon veya böbrek damarı incelemesi
Evde ne kaydedilebilir?
- Sabah-akşam, ilaç ve yemekten önce benzer koşullarda ölçüm
- Tarih-saat, sistolik/diyastolik değer ve nabız
- Belirti, ilaç atlama, ağrı, stres ve kafein bilgisi
- Manşet boyutu ve ölçüm yapılan kol
- Tek değer yerine ortalamayı hekimle paylaşma
Ne zaman 112 aranmalı?
İnternetten yanıt beklemeyin
- 180/120 mmHg üzeri tansiyonla göğüs veya sırt ağrısı
- Nefes darlığı, görme değişikliği, konuşma bozukluğu veya güçsüzlük
- Bilinç bulanıklığı, nöbet veya şiddetli yeni baş ağrısı
- Gebelikte yüksek tansiyonla baş ağrısı, görme değişikliği veya üst karın ağrısı
- Aort diseksiyonunu düşündüren ani yırtılır göğüs-sırt ağrısı
Sık sorulan sorular
Başım ağrımıyorsa tansiyonum normal midir?
Hayır. Hipertansiyon çoğunlukla belirtisizdir ve ölçümle saptanır.
Tek yüksek değer tanı koydurur mu?
Acil düzey dışında tanı, doğru teknikle tekrarlanan ölçümler ve ortalamayla desteklenir.
Tansiyon yükselince ek ilaç almalı mıyım?
Önceden yazılı kişisel planınız yoksa kendi kendinize doz değiştirmeyin.