COVID-19 sonrası kardiyovasküler tutulum hakkında temel bilgiler
COVID-19 sonrasında bazı kişilerde göğüs ağrısı, çarpıntı, nefes darlığı, efor kapasitesinde azalma veya ayağa kalkınca nabız hızlanması sürebilir. Bu yakınmaların tümü kalp hasarı anlamına gelmez; akciğer hastalığı, kansızlık, kondisyon kaybı, otonom sinir sistemi bozukluğu, pıhtı ve psikolojik etkenler ayırıcı tanıdadır. Değerlendirme belirtilerin niteliğine göre EKG, troponin, ekokardiyografi, ritim kaydı, akciğer testleri veya kalp MR’ını içerebilir; herkese aynı geniş test paketi önerilmez. Doğrulanmış miyokardit ve perikardit özel tedavi ve egzersize dönüş planı gerektirir. Belirgin kalp-akciğer hastalığı saptanmayan kişilerde sıvı-tuz düzeni ve uzanarak başlayan kademeli egzersiz programı bazı durumlarda yararlı olabilir. Yeni şiddetli göğüs ağrısı, istirahatte nefes darlığı, bayılma veya oksijen düşüklüğü acildir.
Nasıl değerlendirilir?
Enfeksiyon sonrası çarpıntı, efor kısıtlılığı ve göğüs yakınmalarının farklı nedenleri olabilir. Öykü ve muayeneye göre EKG, kan testleri, görüntüleme veya ritim kaydı seçilir. Her yakınma miyokardit anlamına gelmez; akciğer ve otonom sistem nedenleri de araştırılır.
Tedavi ve izlemde nelere dikkat edilir?
Aktiviteye dönüş, belirtiler ve saptanan hastalığa göre kademeli planlanır. Egzersiz sonrası belirgin ve uzayan kötüleşme varsa program yeniden değerlendirilmelidir. Kanıtlanmış pıhtı veya başka gerekçe olmadan kendi kendine kan sulandırıcı başlanmamalıdır.
COVID geçiren herkes kardiyak MR yaptırmalı mı?
Hayır. Test gereksinimi devam eden belirtiler ve ilk değerlendirme bulgularına göre belirlenir. Belirtisiz kişiye rutin ileri inceleme ile yakınmalı kişiye hedefli değerlendirme aynı değildir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Konunun değerlendirme çerçevesi için seçilmiş kılavuz ve bilimsel yayınlar: