Primer hipertansiyon nedir?
Primer hipertansiyon, kan basıncının tek bir ikincil neden olmaksızın kalıcı biçimde yüksek seyretmesidir ve hipertansiyonun büyük çoğunluğunu oluşturur. Genetik yatkınlık; yaş, fazla tuz, obezite, hareketsizlik, alkol, uyku sorunları ve metabolik etkenlerle birlikte rol oynar. Çoğu kişide belirti yoktur; tanı doğru teknikle farklı zamanlarda yapılan ölçümlerin, tercihen ev veya 24 saatlik ölçümle doğrulanmasına dayanır. Değerlendirmede toplam kalp-damar riski ile böbrek, kalp, beyin ve göz gibi organlarda etkilenme araştırılır. Tedavi kilo yönetimi, düzenli hareket, tuz ve alkolün azaltılması, sigaranın bırakılması ve uygun hastada ilaçları içerir. Hedef değer; yaş, kırılganlık, eşlik eden hastalıklar, tedavi toleransı ve kullanılan kılavuza göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan kesilmemeli veya dozları değiştirilmemelidir.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; yakınmanın başlangıcı ve seyri, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, fizik muayene ve kişiye uygun testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Tek bir belirti veya test sonucu klinik bağlamdan bağımsız biçimde tanı koydurmaz.
Tedavi ve izlem nasıl planlanır?
Tedavi altta yatan mekanizmaya, belirtilerin ağırlığına, kalp-damar riskine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Yeni başlayan veya uzayan göğüs baskısı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşmeyle birlikteyse kişi kendi aracıyla yola çıkmamalı ve 112 aranmalıdır.
Daha ileri bilgi
Bu başlık için seçilmiş güncel uluslararası yayın:
2024 ESC Guidelines for elevated blood pressure and hypertension — PubMed ↗
Bağlantı ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed kayıt sayfasını açar.