Abdominal aort anevrizması hakkında temel bilgiler
Abdominal aort anevrizması, aortun karın içindeki bölümünde gelişen kalıcı genişlemedir. İleri yaş, sigara, erkek cinsiyet, hipertansiyon, ateroskleroz ve aile öyküsü başlıca risklerdir. Genellikle sessizdir ve ultrasonla saptanır; karında nabızla atan kitle hissi, karın veya bel ağrısı görülebilir. Ani şiddetli karın-bel ağrısı, bayılma ve tansiyon düşmesi yırtılmayı düşündürür ve hayati acildir. Küçük anevrizmalar ultrasonla izlenir; sigaranın bırakılması ve kardiyovasküler risklerin yönetimi gerekir. Onarım kararı yalnız çapa değil büyüme, belirti, anatomi, cinsiyet ve ameliyat riskine göre verilir; uygun hastada açık cerrahi veya endovasküler onarım seçilebilir. Endovasküler tedavi sonrasında da ömür boyu görüntüleme izlemi gerekebilir.
Nasıl değerlendirilir?
Karındaki ana damarın genişliği çoğunlukla ultrasonla ölçülür; işlem planlamasında BT gerekebilir. Sigara öyküsü, ailede anevrizma ve eşlik eden damar hastalıkları sorgulanır. Belirti vermemesi anevrizmanın olmadığı veya kontrol gerektirmediği anlamına gelmez.
Tedavi ve izlemde nelere dikkat edilir?
Kontrol aralığı çap ve büyüme hızına göre belirlenir. Girişim gerektiğinde açık ameliyat ve damar içi onarım, anatomi ve genel durumla karşılaştırılır. Ani şiddetli karın veya sırt ağrısı ve baygınlık acil yardım gerektirir.
Anevrizma saptanınca hemen ameliyat mı olunur?
Her anevrizmada değil. Küçük ve belirtisiz olanlar uygun aralıklarla izlenebilir. Müdahalenin yararı ile işlem riski çap, büyüme, belirtiler ve kişisel özelliklerle değerlendirilir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Konunun değerlendirme çerçevesi için seçilmiş kılavuz ve bilimsel yayınlar: