Akut ekstremite iskemisi nedir?
Akut ekstremite iskemisi, bir kol veya bacağın kanlanmasının saatler-günler içinde aniden azalmasıdır. Pıhtının kalpten atması, mevcut damar darlığı üzerinde pıhtı oluşması, greft/stent tıkanması veya diseksiyon neden olabilir. Ani ağrı, solukluk, nabız kaybı, soğukluk, uyuşma ve hareket kaybı klasik uyarılardır; his ve kas gücü kaybı uzvun kısa sürede geri dönüşsüz zarar görebileceğini gösterir. Tanı için tedaviyi geciktirmeden damar muayenesi ve uygun görüntüleme yapılır. Kontrendikasyon yoksa erken sistemik antikoagülasyon ve acil damar ekibi değerlendirmesi gerekir. Kateterle pıhtı eritme/çıkarma, cerrahi embolektomi veya bypass seçenekleri uzvun canlılığına, tıkanmanın yerine ve süresine göre belirlenir. Bu belirtilerde kişi yürümeye zorlanmamalı ve 112 aranmalıdır.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; yakınmanın başlangıcı ve seyri, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, fizik muayene ve kişiye uygun testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Tek bir belirti veya test sonucu klinik bağlamdan bağımsız biçimde tanı koydurmaz.
Tedavi ve izlem nasıl planlanır?
Tedavi altta yatan mekanizmaya, belirtilerin ağırlığına, kalp-damar riskine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Yeni başlayan veya uzayan göğüs baskısı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşmeyle birlikteyse kişi kendi aracıyla yola çıkmamalı ve 112 aranmalıdır.
Daha ileri bilgi
Bu başlık için seçilmiş güncel uluslararası yayın:
2024 ACC/AHA Guideline for lower extremity peripheral artery disease — PubMed ↗
Bağlantı ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed kayıt sayfasını açar.