Akut ekstremite iskemisi hakkında temel bilgiler
Akut ekstremite iskemisi, bir kol veya bacağın kanlanmasının saatler-günler içinde aniden azalmasıdır. Pıhtının kalpten atması, mevcut damar darlığı üzerinde pıhtı oluşması, greft/stent tıkanması veya diseksiyon neden olabilir. Ani ağrı, solukluk, nabız kaybı, soğukluk, uyuşma ve hareket kaybı klasik uyarılardır; his ve kas gücü kaybı uzvun kısa sürede geri dönüşsüz zarar görebileceğini gösterir. Tanı için tedaviyi geciktirmeden damar muayenesi ve uygun görüntüleme yapılır. Kontrendikasyon yoksa erken sistemik antikoagülasyon ve acil damar ekibi değerlendirmesi gerekir. Kateterle pıhtı eritme/çıkarma, cerrahi embolektomi veya bypass seçenekleri uzvun canlılığına, tıkanmanın yerine ve süresine göre belirlenir. Bu belirtilerde kişi yürümeye zorlanmamalı ve 112 aranmalıdır.
Nasıl değerlendirilir?
Kol veya bacakta aniden başlayan ağrı, soğukluk, solukluk, uyuşma ya da güç kaybı akut dolaşım kaybını düşündürür. Damar ve sinir işlevi hızla değerlendirilir. Görüntüleme seçimi uzvun canlılığı ve tedavinin gecikmemesi gözetilerek yapılır.
Tedavi ve izlemde nelere dikkat edilir?
Acil ekip pıhtının nedeni ve uzvun durumuna göre ilaç veya damar açıcı müdahaleyi planlar. Sonrasında kalpten pıhtı atması, yerel damar hastalığı ve diğer nedenler araştırılır. Masaj, sıcak uygulama veya yürüyerek açmaya çalışma tedavinin yerini tutmaz.
Ani soğuyan ve uyuşan bacak için sabahı bekleyebilir miyim?
Hayır. Özellikle hareket kaybı veya şiddetli ağrı varsa zaman önemlidir. 112 aranmalı; bacağın aniden soğuduğu, uyuştuğu veya güçsüzleştiği belirtilmelidir.
Kaynaklar ve ileri okuma
Konunun değerlendirme çerçevesi için seçilmiş kılavuz ve bilimsel yayınlar: