Alt ekstremite periferik arter hastalığı nedir?
Alt ekstremite periferik arter hastalığı, bacaklara kan taşıyan atardamarların çoğunlukla ateroskleroz nedeniyle daralmasıdır. Yürümekle başlayan ve dinlenince geçen baldır, uyluk veya kalça ağrısı tipiktir; ancak hastalık sessiz veya atipik yakınmalarla da seyredebilir. Ayak nabızlarının zayıflığı, iyileşmeyen yara, soğukluk ve renk değişikliği ilerlemeyi düşündürür. Tanıda ayak bileği-kol basınç indeksi temel testtir; egzersiz testi, parmak basıncı, Doppler ultrason, BT/MR anjiyografi gerektiğinde eklenir. Tedavi sigaranın bırakılması, yapılandırılmış yürüme egzersizi, ayak bakımı, kolesterol-tansiyon-diyabet kontrolü ve uygun antitrombotik tedaviyi kapsar. Günlük yaşamı belirgin sınırlayan yakınmada veya uzvu tehdit eden durumda endovasküler ya da cerrahi kanlandırma planlanabilir.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; yakınmanın başlangıcı ve seyri, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, fizik muayene ve kişiye uygun testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Tek bir belirti veya test sonucu klinik bağlamdan bağımsız biçimde tanı koydurmaz.
Tedavi ve izlem nasıl planlanır?
Tedavi altta yatan mekanizmaya, belirtilerin ağırlığına, kalp-damar riskine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Yeni başlayan veya uzayan göğüs baskısı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşmeyle birlikteyse kişi kendi aracıyla yola çıkmamalı ve 112 aranmalıdır.
Daha ileri bilgi
Bu başlık için seçilmiş güncel uluslararası yayın:
2024 ACC/AHA Guideline for lower extremity peripheral artery disease — PubMed ↗
Bağlantı ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed kayıt sayfasını açar.