Pulmoner arteriyel hipertansiyon nedir?
Pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH), akciğerin küçük atardamarlarında daralma ve yeniden yapılanma sonucu damar direncinin artmasıdır. İdiyopatik, kalıtsal veya ilaç ilişkili olabilir; bağ dokusu hastalığı, portal hipertansiyon, HIV ve doğumsal kalp hastalıklarıyla birlikte gelişebilir. Başlangıçta eforla nefes darlığı, yorgunluk ve çarpıntı; ilerledikçe göğüs ağrısı, bayılma, karında-bacaklarda şişme görülebilir. Ekokardiyografi şüpheyi gösterir, fakat tanı ve sınıflandırma sağ kalp kateterizasyonuyla doğrulanır; benzer tablo yapan sol kalp ve akciğer hastalıkları dışlanır. Tedavi pulmoner hipertansiyon merkezinde risk düzeyine ve nedene göre planlanır. Endotelin, nitrik oksit ve prostasiklin yollarını hedefleyen ilaçlar çoğu hastada kombinasyon hâlinde kullanılır; yüksek riskte daha yoğun tedavi ve seçilmiş hastada nakil değerlendirmesi gerekir.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; yakınmanın başlangıcı ve seyri, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, fizik muayene ve kişiye uygun testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Tek bir belirti veya test sonucu klinik bağlamdan bağımsız biçimde tanı koydurmaz.
Tedavi ve izlem nasıl planlanır?
Tedavi altta yatan mekanizmaya, belirtilerin ağırlığına, kalp-damar riskine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Yeni başlayan veya uzayan göğüs baskısı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşmeyle birlikteyse kişi kendi aracıyla yola çıkmamalı ve 112 aranmalıdır.
Daha ileri bilgi
Bu başlık için seçilmiş güncel uluslararası yayın:
2022 ESC/ERS Guidelines for pulmonary hypertension — PubMed ↗
Bağlantı ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed kayıt sayfasını açar.