Pulmoner arteriyel hipertansiyon hakkında temel bilgiler
Pulmoner arteriyel hipertansiyon (PAH), akciğerin küçük atardamarlarında daralma ve yeniden yapılanma sonucu damar direncinin artmasıdır. İdiyopatik, kalıtsal veya ilaç ilişkili olabilir; bağ dokusu hastalığı, portal hipertansiyon, HIV ve doğumsal kalp hastalıklarıyla birlikte gelişebilir. Başlangıçta eforla nefes darlığı, yorgunluk ve çarpıntı; ilerledikçe göğüs ağrısı, bayılma, karında-bacaklarda şişme görülebilir. Ekokardiyografi şüpheyi gösterir, fakat tanı ve sınıflandırma sağ kalp kateterizasyonuyla doğrulanır; benzer tablo yapan sol kalp ve akciğer hastalıkları dışlanır. Tedavi pulmoner hipertansiyon merkezinde risk düzeyine ve nedene göre planlanır. Endotelin, nitrik oksit ve prostasiklin yollarını hedefleyen ilaçlar çoğu hastada kombinasyon hâlinde kullanılır; yüksek riskte daha yoğun tedavi ve seçilmiş hastada nakil değerlendirmesi gerekir.
Nasıl değerlendirilir?
Ekokardiyografi akciğer damar basıncının yüksek olabileceğini düşündürür, fakat kesin sınıflama için çoğu zaman sağ kalp kateterizasyonu gerekir. Sol kalp, akciğer ve kronik pıhtı nedenleri ayrılır. Aynı 'pulmoner hipertansiyon' ifadesi farklı hastalık gruplarını kapsar.
Tedavi ve izlemde nelere dikkat edilir?
Hastalığa özgü ilaçlar uzman değerlendirmesiyle seçilir. Egzersiz kapasitesi, belirtiler, kan testleri ve sağ kalp işlevi izlemde birlikte kullanılır. Gebelik, ameliyat ve yeni ilaçlar tedavi ekibiyle önceden görüşülmelidir.
Eko raporunda basınç yüksekse PAH tanısı kesin midir?
Hayır. Tahmini basınç yüksekliği değerlendirme gerektirir ama PAH alt türünü kanıtlamaz. Tedavi seçmeden önce basınç yüksekliğinin mekanizması ve diğer nedenler araştırılır.
Kaynaklar ve ileri okuma
Konunun değerlendirme çerçevesi için seçilmiş kılavuz ve bilimsel yayınlar: