Tek ventrikül ve Fontan dolaşımı nedir?
Tek ventriküllü karmaşık kalplerde uygulanan Fontan düzenlemesi, toplardamar kanını pompalayıcı bir karıncık olmadan doğrudan akciğer damarlarına yönlendirir. Bu dolaşım uzun yaşam sağlayabilir ancak normal dolaşım değildir; toplardamar basıncı kronik yüksek, kalbin pompaladığı kan görece düşük olabilir. Ritim bozukluğu, pıhtı, kalp yetersizliği, protein kaybettiren enteropati, plastik bronşit, karaciğer fibrozisi, böbrek ve lenfatik sorunlar gelişebilir. İzlem kalple sınırlı değildir; karaciğer, böbrek, oksijen düzeyi, egzersiz kapasitesi ve psikososyal sağlık birlikte değerlendirilir. İlaçlar herkese aynı biçimde verilmez ve antikoagülasyon kararı kişiselleştirilir. Gebelik yüksek risklidir. Kilo artışı, ödem, karında şişme, morarma veya efor kapasitesinde düşüş gecikmeden Fontan deneyimli merkeze bildirilmelidir.
Nasıl değerlendirilir?
Değerlendirme; yakınmanın başlangıcı ve seyri, eşlik eden hastalıklar, kullanılan ilaçlar, fizik muayene ve kişiye uygun testlerin birlikte yorumlanmasına dayanır. Tek bir belirti veya test sonucu klinik bağlamdan bağımsız biçimde tanı koydurmaz.
Tedavi ve izlem nasıl planlanır?
Tedavi altta yatan mekanizmaya, belirtilerin ağırlığına, kalp-damar riskine ve eşlik eden hastalıklara göre kişiselleştirilir. İlaçlar hekim önerisi olmadan başlanmamalı, bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
Yeni başlayan veya uzayan göğüs baskısı; nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşmeyle birlikteyse kişi kendi aracıyla yola çıkmamalı ve 112 aranmalıdır.
Daha ileri bilgi
Bu başlık için seçilmiş güncel uluslararası yayın:
AHA Scientific Statement on Fontan circulation — PubMed ↗
Bağlantı ABD Ulusal Tıp Kütüphanesi PubMed kayıt sayfasını açar.